Waarom STEM niet draait om ‘technisch zijn’, maar om denken, proberen en volhouden

Wanneer ouders aan STEM denken, horen we vaak dezelfde reacties: “Mijn kind is niet zo technisch.” “Dat is toch meer iets voor jongens?” “Ze is slim, maar niet echt een STEM-type.”

Toch klopt dat beeld maar gedeeltelijk. STEM gaat veel minder over technisch zijn dan vaak gedacht wordt. In de kern draait STEM over denken, zoeken, proberen en opnieuw beginnen. Vaardigheden die elk kind kan ontwikkelen. STEM begint niet bij machines, maar bij denken

STEM (Science, Technology, Engineering & Mathematics) wordt vaak geassocieerd met robots, computers of ingewikkelde constructies. Maar vóór kinderen daarmee aan de slag gaan, gebeurt er iets veel fundamenteler.

STEM start bij vragen zoals:

• Wat gebeurt er als ik dit verander?

• Waarom werkt dit niet zoals verwacht?

• Welke stap kan ik nu proberen?

Dat zijn geen technische vragen, maar denkvragen. En precies daar ligt de kracht van STEM-activiteiten voor kinderen. Denken als een proces (niet als talent)

Een hardnekkig misverstand is dat STEM iets is wat je “kan” of “niet kan”. Alsof logisch denken een vast talent is. In de praktijk zien we iets anders.

Kinderen die ruimte krijgen om te experimenteren, fouten te maken en bij te sturen, groeien stap voor stap in hun denkvermogen. Niet door sneller te zijn, maar door:

• door te zetten wanneer iets niet lukt

• verschillende oplossingen te proberen

• verbanden te leggen

• te leren uit fouten

Dat zijn vaardigheden die je kan oefenen, net zoals leren fietsen of lezen.

En meisjes dan?

Veel meisjes haken vroeg af bij STEM. Niet omdat ze het niet kunnen, maar omdat ze zich er niet in herkennen. Ze krijgen (vaak onbewust) de boodschap dat STEM:

• technisch is

• rationeel

• foutgevoelig

• en “niet voor hen” zou zijn

Terwijl meisjes vaak net sterk zijn in:

• doorzetten

• nauwkeurig werken

• verbanden zien

• reflecteren over wat werkt en wat niet 

Wanneer STEM-activiteiten vertrekken vanuit denken en proberen, en niet vanuit “juist of fout”, ontstaat er ruimte voor alle kinderen, meisjes inbegrepen.

Een persoonlijke reflectie

'De basis die ik toen meekreeg, gebruik ik vandaag nog elke dag. Niet omdat het “technisch” is, maar omdat die manier van denken, logisch redeneren, verbanden zien en vooruitkijken, universeel en tijdloos is.'

Misschien raakt dit thema me daarom ook persoonlijk. Als kind en als jonge vrouw werd er bij mij vooral gekeken naar mijn taligheid en mijn zorgende kant. Opgegroeid in een tweetalig gezin leek dat de meest logische richting om verder te ontwikkelen.

Andere interesses, zoals biologie, het heelal of paleontologie, waren er wel, maar kregen minder ruimte. Niet omdat ze er niet toe deden, maar omdat ze minder zichtbaar waren en minder vanzelfsprekend pasten binnen de verwachtingen van toen.

Tegelijk ben ik mijn ouders erg dankbaar. Binnen ons gezin werd alles wat met computervaardigheden te maken had sterk gestimuleerd. Zij zagen toen al welke belangrijke technologische evolutie zich voltrok, los van wie daar traditioneel naartoe getrokken werd. 

Pas later, samen met mijn zoon en al ontdekkend, merkte ik hoeveel plezier en verwondering ik haal uit STEM-onderwerpen. En hoe groeien in denken en ontdekken niet vastligt, maar blijft bewegen op elke leeftijd. Misschien is dat ook waarom ik zo geloof in het openhouden van kansen, zeker voor kinderen die zichzelf nog volop aan het ontdekken zijn.

Spel als veilige oefenplek voor STEM-denken

Bij Polaris kiezen we daarom bewust voor materialen en activiteiten die:

• denken zichtbaar maken

• fouten normaliseren

• kinderen uitnodigen om stap voor stap te redeneren

Spel is daarbij een krachtige ingang. Niet omdat het simpel is, maar omdat het veilig is.

In spel mag je:

• iets proberen

• vastlopen

• opnieuw beginnen

• en groeien op je eigen tempo

Of kinderen nu bouwen, puzzelen of experimenteren, telkens opnieuw oefenen ze:

• oorzaak en gevolg begrijpen

• stappen vooruitdenken

• fouten zien als informatie

• en opnieuw proberen wanneer iets niet lukt

Materialen zoals GraviTrax en Turing Tumble nodigen kinderen uit om dat denkproces letterlijk in beweging te zetten. Niet door te focussen op snelheid of het juiste antwoord, maar door ruimte te geven aan zoeken, bijsturen en ontdekken. Soms maken we dat denken ook expliciet zichtbaar door onderdelen, structuren en vergelijkingen te gebruiken die tonen hoe systemen werken en hoe sterk dat lijkt op wat kinderen zelf doen tijdens het spelen en bouwen. 

Zo wordt STEM geen abstract begrip, maar een ervaring. Iets wat je kan vastpakken, testen en begrijpen.

STEM is voor kinderen die durven proberen

STEM is niet voor kinderen die alles meteen weten. Het is voor kinderen die:

• nieuwsgierig zijn

• vragen stellen

• blijven zoeken

• en durven volhouden

En dat geldt voor jongens én meisjes. Wanneer we STEM zo benaderen, ontstaat er ruimte. Ruimte om te groeien, te ontdekken en vertrouwen op te bouwen op je eigen tempo.

Benieuwd hoe wij dit concreet aanpakken in onze trajecten? Op de infopagina’s van GraviTrax en Turing Tumble lees je rustig meer over onze manier van werken en de activiteiten die we aanbieden.

Heb je vragen of twijfel je of dit past bij je kind? Contacteer me gerust en ik denk graag even met je mee! 💚