Waarom STEM niet draait om ‘technisch aangelegd zijn’, maar om denken, proberen en volhouden
Bijgewerkt op: 23 aug
Wanneer ouders aan STEM denken, horen we vaak dezelfde reacties: “Mijn kind is niet zo technisch aangelegd.” “Dat is toch meer iets voor jongens?” “Ze is slim, maar niet echt een STEM-type.”
Toch klopt dat beeld maar gedeeltelijk. Technisch aangelegd zijn is veel minder belangrijk binnen STEM dan vaak gedacht wordt. Het gaat vooral over leren denken, zoeken naar oplossingen, dingen uitproberen en opnieuw beginnen wanneer iets niet werkt. Vaardigheden die elk kind kan ontwikkelen. STEM begint niet bij machines, maar bij denken
STEM (Science, Technology, Engineering & Mathematics) wordt vaak geassocieerd met robots, computers of ingewikkelde constructies. Maar nog vóór kinderen daarmee aan de slag gaan, begint STEM eigenlijk bij iets veel eenvoudigers: nadenken, vragen stellen en proberen.
STEM start bij vragen zoals:
Wat gebeurt er als ik dit verander?
Waarom werkt dit niet zoals verwacht?
Welke stap kan ik nu proberen?
Dat zijn geen technische vragen, maar denkvragen. En precies daar ligt de kracht van STEM-activiteiten voor kinderen. Denken als een proces (niet als talent)
Een hardnekkig misverstand is dat STEM iets is wat je “kan” of “niet kan”. Alsof logisch denken een vast talent is. In de praktijk zien we iets anders.
Kinderen die ruimte krijgen om te experimenteren, fouten te maken en bij te sturen, groeien stap voor stap in hun denkvermogen. Niet door sneller te zijn, maar door:
verschillende oplossingen te proberen
door te zetten wanneer iets niet lukt
verbanden te leggen
te leren uit fouten
Dat zijn vaardigheden die je kan oefenen, net zoals leren fietsen of lezen.
En meisjes dan?
Veel meisjes haken vroeg af bij STEM. Niet omdat ze het niet kunnen, maar omdat ze zich er niet in herkennen. Ze krijgen, vaak onbewust, de boodschap dat STEM technisch of rationeel is, dat fouten maken betekent dat je er niet goed in bent of zelfs dat het eerder iets voor jongens zou zijn.
Terwijl vaardigheden zoals:
doorzetten
nauwkeurig werken
verbanden zien
reflecteren over wat werkt en wat niet
net heel waardevol zijn binnen STEM.
Wanneer STEM-activiteiten vertrekken vanuit denken en proberen, en niet vanuit “juist of fout”, ontstaat er ruimte voor alle kinderen, meisjes inbegrepen.
Een persoonlijke reflectie
Misschien raakt dit thema me daarom ook persoonlijk. Als kind en als jonge vrouw werd er bij mij vooral gekeken naar mijn taligheid en mijn zorgende kant. Opgegroeid in een tweetalig gezin leek dat de meest logische richting om verder te ontwikkelen.
Andere interesses, zoals biologie, het heelal of paleontologie, waren er wel, maar kregen minder ruimte. Niet omdat ze er niet toe deden, maar omdat ze minder zichtbaar waren en minder vanzelfsprekend pasten binnen de verwachtingen van toen.
Tegelijk ben ik mijn ouders erg dankbaar. Binnen ons gezin werd alles wat met computervaardigheden te maken had sterk gestimuleerd. Zij zagen toen al welke belangrijke technologische evolutie zich voltrok, los van wie daar traditioneel naartoe getrokken werd.
Pas later, samen met mijn zoon en al ontdekkend, merkte ik hoeveel plezier en verwondering ik haal uit STEM-onderwerpen. En dat je op elke leeftijd kunt blijven groeien in denken en ontdekken. Misschien is dat ook waarom ik zo geloof in het openhouden van kansen, zeker voor kinderen die zichzelf nog volop aan het ontdekken zijn.
Spel als veilige oefenplek voor STEM-denken
Bij Polaris kiezen we daarom bewust voor materialen en activiteiten die:
denken zichtbaar maken
fouten normaliseren
kinderen uitnodigen om stap voor stap te redeneren
Spel is daarbij een krachtige ingang. Niet omdat het simpel is, maar omdat het veilig is.
In spel mag je:
iets proberen
vastlopen
opnieuw beginnen
en groeien op je eigen tempo
Of kinderen nu bouwen, puzzelen of experimenteren, telkens opnieuw oefenen ze:
oorzaak en gevolg begrijpen
stappen vooruitdenken
fouten zien als informatie
en opnieuw proberen wanneer iets niet lukt
Materialen zoals GraviTrax en LEGO Science nodigen kinderen uit om dat denkproces letterlijk in beweging te zetten. Niet door te focussen op snelheid of het juiste antwoord, maar door ruimte te geven aan zoeken, bijsturen en ontdekken. Soms maken we dat denkproces ook heel concreet zichtbaar. Door samen te kijken naar onderdelen en structuren ontdekken kinderen hoe een systeem werkt en wat er verandert wanneer ze zelf iets aanpassen.
Zo wordt STEM geen abstract begrip, maar een ervaring. Iets wat je kan vastpakken, testen en begrijpen.
Van STEM-denken naar het STEAM Lab
Diezelfde manier van werken vormt ook de basis van het STEAM Lab bij Polaris.
STEAM voegt aan Science, Technology, Engineering en Mathematics nog een extra element toe: Arts. Niet als los creatief extraatje, maar als een extra manier om te ontwerpen, ideeën vorm te geven, mogelijkheden te onderzoeken en oplossingen te bedenken.
In het STEAM Lab krijgen kinderen ruimte om te onderzoeken, bouwen, creëren, testen en bijsturen. Niet iedereen hoeft tot dezelfde oplossing te komen. Niet alles hoeft bij de eerste poging te lukken. Het gaat juist om wat er onderweg gebeurt:
Wat merk ik? Waarom gebeurt dit? Wat kan ik veranderen? En wat gebeurt er als ik het opnieuw probeer?
Want precies in dat proces wordt denken zichtbaar.
Benieuwd hoe we dat denken, ontdekken en creëren concreet samenbrengen?
In het STEAM Lab van Polaris gaan kinderen zelf aan de slag met uiteenlopende uitdagingen en materialen. Ze onderzoeken, bouwen, testen, creëren en ontdekken onderweg wat wel en niet werkt.
Twijfel je of het STEAM Lab bij jouw kind past? Neem gerust contact met me op. Ik denk graag even met je mee. 💚
